| 1. Ayný Yönlü Paralel Kuvvetler
Aðýrlýðý önemsenmeyen KL çubuðunun iki ucuna þekildeki gibi F1 ve F2 kuvvetleri uygulanýyor. Bu kuvvetlerin bileþkesinin büyüklüðü, kuvvetlerin cebirsel toplamýna eþittir.
R = F1 + F2
Bileþke kuvvetin uygulama noktasý, KL arasýnda ve büyük kuvvetin uygulama noktasýna daha yakýn olan O noktasýndadýr. Bileþkenin yeri, kuvvetlerin O noktasýna göre momentlerinin eþitliðinden bulunur. O noktasýna göre moment,
F1 . d1 = F2 . d2 dir.
|
Bileþkenin uygulama noktasý ayrýca sistemin dengede kalmasý için uygulanacak dengeleyici kuvvetin de uygulama noktasýdýr.KL çubuðunun F1 ve F2 kuvvetlerinin etkisinde dengede kalabilmesi için, O noktasýndan bir iple asýlmasý veya O noktasýna bir destek konulmasý gerekir.
|
Ä°kiden fazla kuvvet uygulandýðýnda, kuvvetler ikiþerli olarak alýnarak bileþke kuvvet bulunabilir. Ayrýca türdeþ çubuðun aðýrlýðý verildiðinde orta noktasýndan aðýrlýk kuvveti gösterilip hesaba katýlmalýdýr.
2. Zýt Yönlü Paralel Kuvvetler
Aðýrlýðý önemsiz KL çubuðuna þekildeki gibi F1 ve F2 kuvvetleri uygulanýyor. Zýt yönlü iki paralel kuvvetin bileþkesinin yeri daima büyük kuvvetin dýþýndadýr. Bileþke kuvvetin yönü büyük kuvvetin yönünde ve büyüklüðü de kuvvetlerin farký kadardýr. F1 > F2 ise R = F1 – F2 dir.
Bileþke kuvvetin uygulama noktasý olan O noktasýnýn yeri, yine F1 ve F2 kuvvetlerinin O noktasýna göre momentlerinin eþitliðinden bulunur.
F1 . d1 = F2 . d2 dir.
Bileþkenin uygulama noktasý, hiçbir zaman kuvvetler arasýnda olamaz.
|
|
AÐIRLIK MERKEZÝ Kütle skaler bir büyüklük olup madde miktarýyla ilgili bir özelliktir. Aðýrlýk ise, yerin cisme uyguladýðý çekim kuvvetidir. Aðýrlýk vektörel bir büyüklüktür ve birimleri kuvvet birimlerinin aynýsýdýr.
 Bir cismin aðýrlýk kuvveti düþey ve yerin merkezine yöneliktir. Bir cismin kütlesi Dünya ve uzayýn hiç bir yerinde deðiþmez. Aðýrlýðý ise çekim ivmesinin deðiþken olmasýndan dolayý deðiþebilir.
Kütlesi m, yerçekim ivmesinin g olduðu
bir yerde cismin aðýrlýk kuvveti
G = mg dir.
Kütle ve Aðýrlýk Merkezi
Katý bir cismin çok küçük madde parçacýklarýndan meydana geldiði düþünülürse, bu parçacýklara etkiyen yerçekimi kuvveti, yani parçacýklarýn aðýrlýk kuvvetleri paralel ve ayný yönlüdür. Bu kuvvetlerin bileþkesi cismin aðýrlýk kuvvetini, bileþke kuvvetin uygulama noktasý ise, cismin aðýrlýk merkezini verir.
|
|
Türdeþ madde: Ayný cins maddeden meydana gelen maddeye türdeþ madde denir Örneðin türdeþ çubuk denildiðinde,çubuðun her tarafý ayný maddedendir.Yarýsý tahta ,yarýsý demir olan bir çubuða türdeþ çubuk denemez.
Homojen madde: Her yerinde ayný özelliði gösteren maddeye homojen madde denir.
|
Åžekildeki gibi iple asýlan bir cismin aðýrlýk kuvveti ile ipin uzantýsý çakýþmýyorsa, cisim býrakýldýðý gibi dengede kalamaz. Aðýrlýk kuvvetinin etkisi ile cisim döner ve bir kaç salýným yaptýktan sonra dengeye gelir.
Dengeye geldiðinde, ipin uzantýsý ile aðýrlýk kuvvetinin uzantýlarý çakýþýr. Baþka bir ifade ile, ipin uzantýsý cismin aðýrlýk merkezinden geçer.
Bir cismin devrilmeden dengede kalabilmesi için, aðýrlýk kuvvetinin taban alanýnýn sýnýrladýðý bölgeden geçmesi gerekir. Eðer aðýrlýk kuvveti bu bölgenin dýþýna çýkarsa denge bozulur. Bir cisim aðýrlýk merkezinden asýlýrsa dengede kalýr.
|
|
Düzgün Geometrik Yapýlý Bazý Cisimlerin Aðýrlýk Merkezi
1. Türdeþ çubuðun aðýrlýk merkezi, çubuðun tam orta noktasýndadýr.
|
|
2.Türdeþ olan, kare, dikdörtgen ve paralel kenar þeklindeki levhalarýn aðýrlýk merkezi köþegenlerin kesim noktasýdýr.
|
|
3. Türdeþ üçgen levhanýn aðýrlýk merkezi, kenarortaylarýn kesim noktasý olan O noktasýdýr. Bu nokta kenardan 1 birim, köþelerden 2 birim uzaklýktadýr. Üçgen levha eþkenar üçgen þeklinde olursa, kenarortaylarýn hepsi eþit olur.
|
|
4. Türdeþ küre, daire ve çemberin aðýrlýk merkezi, cisimlerin geometrik merkezleridir.
|
|
5. Türdeþ silindir, dikdörtgen prizma ve küpün aðýrlýk merkezi, üst ve alt taban merkezlerini birleþtiren doðrunun tam orta noktasýndadýr.
|
|
Aðýrlýk merkezi bulunurken aþaðýdaki aþamalar takip edilir.
Önce cisim geometrik parçalara bölünür.
Sonra her bir parçanýn aðýrlýk merkezinden aðýrlýk kuvvetleri gösterilir.
Aðýrlýk kuvvetlerinin þiddetleri belirlenirken ,türdeþ çubuk için uzunluklar arasýndaki oran, levha için alanlar arasýndaki oran küre,silindir,prizma gibi cisimlerde ise hacimler arasýndaki oran kullanýlabilir.
En sonunda daa elde edilen paralel kuvvetlerin, bileþkesinin uygulama noktasýnýn yeri bulunur. Bu nokta cismin ya da sistemin aðýrlýk merkezidir.
|
|
